Avrupa Konseyi’nden Yapay Zekâ ve Eşitlik Tavsiyesi

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, 4 Mart 2026 tarihinde yapay zekâ sistemlerinin eşitlik ve ayrımcılık üzerindeki etkilerine ilişkin yeni bir tavsiye kararı kabul etti. “Recommendation CM/Rec(2026)1 on equality and artificial intelligence” başlıklı karar, yapay zekâ teknolojilerinin insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü ile uyumlu şekilde geliştirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Yapay zekâ sistemlerinin giderek daha fazla alanda kullanılmasının, mevcut toplumsal eşitsizlikleri yeniden üretme veya derinleştirme riski taşıdığına dikkat çekilen belgede, özellikle veri setleri ve algoritmaların içerdiği önyargıların ayrımcılığı pekiştirebileceği ifade ediliyor. Tavsiyede ayrıca yapay zekâ sektöründe kadınların ve ayrımcılık riski altındaki grupların yeterince temsil edilmemesinin bu riskleri artırdığı belirtiliyor.

Karar, üye devletlere yapay zekâ sistemlerinin tüm yaşam döngüsü boyunca eşitlik ve ayrımcılık risklerinin değerlendirilmesini sağlayacak politika ve düzenlemeler geliştirme çağrısında bulunuyor. Bu kapsamda özellikle:

• yapay zekâ sistemlerinde şeffaflık ve açıklanabilirlik,

• insan denetimi ve hesap verebilirlik,

• ayrımcılık riskleri için etki değerlendirmeleri,

• algoritmalarda önyargıların tespiti için denetim mekanizmaları

gibi araçların geliştirilmesi öneriliyor.

Tavsiye kararında ayrıca yapay zekânın yalnızca riskler değil, aynı zamanda fırsatlar da barındırdığı vurgulanıyor. Uygun şekilde tasarlandığında yapay zekâ sistemlerinin ayrımcılığı tespit etme, eşitliği teşvik etme ve nefret söylemi ile mücadele gibi alanlarda kullanılabileceği belirtiliyor.

Dijital Dönüşüm ve Eşitlik

Dijital dönüşüm hızlanırken, yeni teknolojilerin toplumsal etkilerini insan hakları perspektifiyle ele almak giderek daha önemli hale geliyor. Yapay zekâ teknolojilerinin tasarımı ve kullanımı sırasında eşitlik ve ayrımcılık risklerinin dikkate alınması, dijitalleşmenin yeni eşitsizlikler üretmesini önlemek açısından kritik bir rol oynuyor.

Zincir Sosyal Girişimi olarak dijital teknolojilerin sunduğu fırsatların yanında dijital alanda ortaya çıkan eşitsizlikler konusunda farkındalık yaratmanın  ve insan hakları temelli teknolojik dizaynın önemine dikkat çekiyoruz.